Gilles Deleuze, 18 Ocak 1925-4 Kasım 1995 tarihleri arasında yaşamış, büyük bir filozoftur. Özgün düşünceye önem veren yazar Spinoza, Leibniz, Hume, Kant, Nietzsche, Bergson ve Foucault üzerine monografiler yazmıştır. Nietzsche’nin zamansızlık kavramını araştırmış, duygu, algılama ve bilim gibi kavramları incelemiştir.
Orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak Paris’te dünyaya gelen Deleuze, seyahat etmeği sevmediği için uzun yıllar çalışmalarını burada sürdürmüştür. Hocalarından ve Sartre’den çok etkilenen Deleuze, Fransız Akademi’sindeyken, Sartre okumanın kendisini rahatlattığını söylemiştir. Sekiz yıl liselerde öğretmenlik yaptıktan sonra 1957 yılında üniversiteye geçmiş ve 1987’de emekli oluncaya kadar Paris’te çalışmalarını sürdürmüştür.
Çağdaş düşüncenin yaratıcısıdır. Hümanizmin toplumsal zekâ ve disiplinler arasındaki temsilcisidir.
“Minör Edebiyat” devrim edebiyatıdır!… Bunu iyi bilen Deleuze, dilde direnişle, halkın dilini minarelleştirmiştir.
Anadilin yanında diğer dillerinde kullanmasını sağlamıştır. Bu anlamda milliyetçidir.
Spinoza ve Nietzshe gibi yazmayı desteklemiştir. Tek ciğeriyle, boğazından gelen kırık sesiyle, masada oturmaktan yorgun düşen kamburuyla, sürekli yazmıştır.
Nietzsche ve Felsefe, Kant’ın Eleştirisel Felsefesi, Kritik ve Klinik, Spinoza: Pratik Felsefe, eserlerinden bazılarıdır.
1968 yılında doktora derecesi için hazırlamış olduğu, Fark ve Yineleme kitabındaki; “Dogmatik düşünce imajı” felsefe tarihiyle ilgili önemli ifadeleri ortaya koymuştur.
“Spinoza ve İfade Problemi” adlı eserlerindeki, Spinoza dersleri önemlidir. Onun hayat felsefesindeki birliği anlatır.
Üniversitedeki arkadaşlarıyla araştırma yapan Deleuze, Nietzsche’nin zamansızlık kavramını incelemiştir.
Araştırmalarında, anlatmaktan çok öğrenmeye çalışan Deleuze, öğretirken öğrenmeyi başarmıştır.
“Kapitalizm ve Şizofreni” adlı çalışmalarının ilk cildi; “Anti-Oedipus” hayatı için dönüm noktası olmuştur. Daha önce yeterince eleştirisel olarak ele alamadığı, psikanalisttik kavramları, bu kitapta irdelemiştir.
“Kapitalizm ve Şizofreni; ”çalışmasının ikinci cildi; “Bin Yayla” 1980’de yayımlanmıştır. Burada kavramlar değişmemiş, yeni sorular ve problematiklerle geliştirilmiştir.
“Felsefe nedir?”i 1991’de yayımlayan Deleuze’ün; “Perikles ve Verdi: François Chatelet’in Felsefesi” adlı kitabı da bulunmaktadır.
Kamu önünde fikrini söyleyen birey, aydın insandır, tezini savunan Deleuze, bir şizofrenin gezintisi üzerinden, Louis’in dağları çıkmasını anlattığı kadar; kapitalizm ve fabrika sistemini de eleştirir.
Deleuze dili parçalar, bütünleştirirdi. Dilleri birleştirildiği gibi yeni dilleri de ortaya koyardı. Bu özelliğiyle azınlığın kendi kültürünü korumasını sağladığı gibi diğer dillerin de korunmasını sağlamış olurdu.
Minör edebiyata; azlık edebiyatı denir. Bu yüzden edebiyat dilinin devrimciliğini, minör edebiyatla anlatmıştı Deleuze. Onun yapıtların temeli minör insandı. Minör azınlık meselesiydi.
Bu yüzden minörden majör hale geçen insanları parçalayarak işlemişti. (Kafka’yı minör edebiyatla inceleyip, babasıyla olan sorunlarını analitik olarak irdelemişti.)
Göçebelik onun ruhunda vardı. Bin Yayla eserinde: din, dil, devlet ve göçebe gibi konuları işlemişti. Bu konular üzerinde, minör inceleme yapılmıştı.
Göçmenler, mülteciler, kaçak çalışanlar, etnik azınlıklar, Kant ve aydınlanma, işlediği diğer konulardandı.
Sabahları erken kalkan Deleuze, tanımadığı kimlikleri merak eder, bilmediği konuları araştırırdı. Yabancı insanları konuşturarak, kavramsal zenginlikleri amaçlı olarak çoğaltırdı.
Tek ciğerle, yaşamayı başaran Deleuze için direnç önemliydi. Yazılarında yaşamla direnme arasında bağ kurardı…
Deleuze “Marx’ın İhtişamı” üzerinde çalışırken, 4 Kasım 1995’te evinde intihar etmişti… Ölümün ardından çok yazılmış, çok konuşulmuştu… Bize kalan tek şeyse; kuşkusuz özgün eserleriydi!…
18 Ocak doğumlu Deleuze’ü yüz birinci doğum gününde saygıyla anıyorum!…
Neslihan Minel
